Jakie zadania wykonują controllerzy?

Welche Aufgaben hat ein Controller?

Controlling umfasst den kompletten Prozess von der Zielfestlegung über die Planung bis hin zur Steuerung im Bereich der Finanz- und Leistungswirtschaft. 

Dazu gehört auch die Verantwortung für Definieren, Entscheiden, Steuern. Deshalb ist Controlling einer Führungskraft zuzuordnen. Sie muss über Ziele, Zielhöhe und Detailplanung entscheiden. Während der Manager das Geschäft betreibt und für das Ergebnis verantwortlich ist, hat der Controller die wirtschaftliche Aussagekraft und übernimmt die Verantwortung für die Ergebnistransparenz. Dieses Zusammenspiel von Management und Controller macht in der Schnittmenge das Controlling aus. 

Die Führungsarbeit ist nicht gebunden an eine bestimmte Unternehmensgröße, sondern muss auch in kleinen Unternehmen verbindlich übernommen werden. Controlling muss dabei nicht personengebunden sein. Die Führung muss sich aber an Ziel und Planung orientieren, außerdem antizipativ sein sowie adaptiv und dezentral. Ist eine Führung, die diesen Anforderungen genügt, nicht vorhanden, macht auch die Installation von Controllerdiensten keinen Sinn. 

Welche Anforderungen sollte ein Controller erfüllen?

Ein Controller muss nicht nur die Fähigkeit haben, Vorhaben und Ergebnisse zu präsentieren und auch zu erklären. Er muss sich Nachfragen stellen und zu Diskussionen bereit sein. Er ist auch häufig in der Pflicht, schlechte Nachrichten zu überbringen oder Verantwortlichkeiten einzufordern. Dazu benötigt er neben guten kommunikationen, rhetorischen und auch sozialen Fähigkeiten vor allem Durchsetzungsvermögen und Beharrlichkeit. 

Mathematische Grundfähigkeiten sowie logisches, aber auch unternehmerisches Denken (und Handeln) sind Grundvoraussetzung für erfolgreiches Controlling. Für letzteres ist eine kaufmännische Ausbildung eine gute Basis. In produzierenden Unternehmen ist technisches Verständnis unabdingbar. Die Erarbeitung von Controlling-Wissen ist darüber hinaus notwendig. Hier lernt der Controller, Instrumente einzusetzen,  Ergebnisse zu interpretieren und Maßnahmen daraus abzuleiten. Die dafür notwendigen Daten werden in der Regel über entsprechende Software ermittelt. Intensive Kenntnisse der relevanten Programme und Kommunikationsmedien gehören deshalb ebenfalls zum Anforderungsportfolio eines modernen Controllers. 

Quelle: ICV Controlling-Wiki, "Controlling"


Na czym polega praca controllera?

Controllerzy mają do wykonania różnorodne zadania: informują, planują, kontrolują i doradzają. Ich zestaw obowiązków oraz narzędzia, które mają do dyspozycji są wszystkim dobrze znane. Jednak nie do końca wiadomym jest, jak powinni wykonywać swoje obowiązki. Jest tak dlatego ponieważ zależy to od konkretnego menedżera, którego wspierają. 

Wyręczanie / odciążanie menedżerów

Menedżerowie są zazwyczaj kompetentni z perspektywy biznesowej i są zaangażowani w realizację celów firmy. W tym przypadku controller wyręcza menedżera, przejmuje i wykonuje zadania za menedżera. W takim przypadku nie ma potrzeby przeprowadzania krytycznej dyskusji na temat zadań do wykonania ani nie jest konieczne szczegółowe wyjaśnianie wyników po ich zakończeniu. Celem controllera jest jak najefektywniejsze wykonanie zadania. 

Uzupełnianie menedżerów

Niektórzy menedżerowie nie są jednak do końca zaznajomieni z narzędziami biznesowymi i skutkami ich zastosowania. To może się tyczyć na przykład osoby product developera, która zostaje menedżerem dzięki swoim specjalistycznym kompetencjom. W takim przypadku controller powinien uzupełniać menedżera, przykładowo wyjaśniając mu bardziej szczegółowo metodę obliczania wartości teraźniejszej netto (NPV). W takim przypadku controller musi działać jednocześnie wydajnie oraz skutecznie. 

Wyznaczanie ram działania menedżerów

Niektórzy menedżerowie bardziej zwracają uwagę na dążenie do własnych celów niż na interesy całej firmy. Wtedy controllerzy muszą rozważyć, czy za przydzielanymi zadaniami istnieje jakakolwiek oportunistyczna motywacja i koniecznością może być wyznaczenie ram działania (decyzyjności) menedżera. Być może liczby i fakty dotyczące danej inwestycji zostały zmanipulowane w celu przeforsowania tej inwestycji. Controllerzy muszą zauważyć ten fakt i odpowiednio zareagować. 

Controller jako partner biznesowy – zna menedżera i jego sytuację

Oznacza to, że zadania controllera mogą wiązać się z wyręczaniem, uzupełnianiem lub wyznaczaniem ram działania menedżera. Aby ustalić, jaki rodzaj zadań ma do wykonania w danym momencie, controller musi dobrze znać zarówno swojego menedżera, jak i sytuację, w której się on znajduje. Ktoś, kto znajduje się pod presją, może działać irracjonalnie. Ktoś, kto odnosi duży sukces, może spocząć na laurach. Pod pewnymi względami controllerzy są jak sprzedawcy: każdy klient jest inny i każdy musi być traktowany inaczej.

Opracowanie filmu:

The Institute of Management Accounting and Control of WHU - Otto Beisheim School of Management is headed by Prof. Dr. Utz Schäffer and Prof. Dr. Dr. h.c. Jürgen Weber.